Sancılı Adet Görme (Dismenore)

DİSMENORE (SANCILI ADET GÖRME ŞİKAYETİ)

Çok sayıda kız sancılı adetlerden yakınır. Buna dismenore adı verilir. Dismenore menarştan (ilk adet görme) ancak iki veya üç yıl sonra başlar ve genellikle, adet, yumurtanın oluştuğu devreyi izlerse meydana gelir. Arada sırada yumurtanın oluşmadığı bir devrede de gelebilir. Özellikle adet kanı döl yatağında pıhtılaşırsa, sonradan bu küçük pıhtılar dışarı atılır.



Sancı kramp gibidir, karnın alt kısmında hissedilir ve genellikle adet devresinden 24 saat önce başlar ve kanamanın ilk 12 saati, tüm rahatsızlık bitinceye kadar devam eder.

Dismenorenin nedeni bilinmemektedir. Fakat doğruya en yakın kuram, gelen gelişmemiş kandan dolayı döl yatağı kaslarından birindeki sinir tutulmasıdır. Sonuçta duyulan acı, kolun üst kısmına çok sıkı bir bant bağlandığı vakit meydana gelebilecek acıya eşittir. Kültürel inançlar ve adetin vücuttaki pislikleri dışarı atma olduğu inanışı acı duygusunu arttırır. Bu nedenle, ilkel topluluklardaki kızların yapay, batı toplumundakilerden daha az sancı çektikleri söylenir. Bunun doğruluğunu kanıtlamanın olanağı yoktur. Batı toplumu İncil'de yazıldığı gibi adete "lanet", "kötü zaman" ve "pis zaman" diye isimler takmakla, adet denilen olgunun hamilelik için hazırlanmış dölyatağının dış hücrelerinin dökülmesinin doğal sonucu değil de utanılacak bir şey olduğu yanlış inancını güçlendirmektedir.

Hayatlarının bir devresinde genellikle 17 ve 25 yaşları arasındaki, belki de kadınların %50'si sancıdan yakınır. Hamilelikle bu durum ya düzelir ya da bütünüyle ortadan kalkar. Bu rastlantıdan ötürü geçmişte şaşırtıcı türde tedavi yolları denenmiştir ve bu gidiş bugün de devam etmektedir. Bunların arasında çok garip yöntemler görmek mümkündür: garip belkemiği ve leğenkuşağı çalıştırma hareketleri, Sitz banyoları, soğuk duşlar ve leğen-kuşağının sinirlerini almak için uzmanların yaptığı operasyonlar. Bunlar bugün yalnız tarihten bir sayfadır, fakat daha değişik yöntemler muhakkak zaman zaman görülecektir.

Kızların çoğunluğunun sancıdan kurtulması için, ana babadan ne fazla sert, ne de fazla yumuşak olmayan sıcak bir davranış, birkaç aspirin ya da ağrı kesici ilaç yeterlidir. Sancı kızı yatağa düşürecek veya kusmalara neden olacak kadar şiddetli ise ağızdan alınan doğum kontrol hapları bunu önleyecektir. Yumurta üretimini kesmeden sancıyı önleyen diğer bir hormon tedavisi ise yakın zamanda bulunmuştur. Etkili oldukları halde bir uzman doktora muayene olmadan bu tedavi yollarından hiç birine başvurulmamalıdır.

Aramalar: çok şiddetli adet sancılarım var , adet sancısı için ne yapmak gerekir , dismenore ne demektir , menarşın anlamı nedir

Endometriozis Nedir?

ENDOMETRİOZİS (ENDOMETRYOSİS)

Endometriyosis genellikle hiç evlenmemiş orta yaşını geçmiş kızlarla, kısır kadınları etkileyen garip bir düzensizliktir.



Deyim şu anlama gelir: Dölyatağı astarının parçaları (endometriyum) ya dölyatağı kasında (bu şekilde büyür), yumurtalıklarda veya leğen kuşağının diğer kısımlarında küçük yuvalar (veya kistler) meydana gelir. Endometriyum'daki bu yuvalar minyatür dölyatakları gibidir ve adet devresinde biraz kanamaya sebep olurlar. Kan akamadığı için kist gerilir ve acı verir. Kadın, adet sırasında fazlalaşan ve son gününde en kötü durumuna gelen dismenorthe'dan yakınır. Bazen olduğu gibi, bir kist rahim gerisinde leğen kuşağında meydana gelmişse erkeğin penisi vajinanın derinliklerine girdiği zaman cinsel birleşme acı verici olabilir. Dismenorhea, acı verici cinsel birleşme veya hamile kalamayışından dolayı kadın doktoruna başvurur. Geçmişte tek tedavi ameliyattı. Fakat bugün doğum denetim hapı kapsamında olan ilâçlarla yapılan hormon tedavisi durumu düzeltebilir ve kadın isterse hamile kalma olanağını verir. Bazı kadınlar ameliyata, gereksinim gösterirler, fakat genellikle bir jinekologun yapması gereken tek şey göbeğin altında küçük bir yarık açmak ve oradan içeriye periskopa benzer bir alet sokmaktır. Böylece hastalığın durumunu saptayabilir. Bu küçük ameliyat anesteziyle yapılır ve acısızdır. Doktor endometriyosis'in cinsel organları ne oranda etkilediğini öğrendikten sonra bir ameliyat mı hormon tedavisi mi, yoksa her ikisinin mi gerekli olduğuna karar verebilir.

Ağrılı Adet Görme (Dismenore)

AĞRILI ADET GÖRME (DİSMENORE) NEDİR? NEDENLERİ NELERDİR?




Dismenore Nedir?
Adet kanama­sı esnasın­da ya da hemen  öncesinde kasıklar­da meydana gelen rahatsızlık ve kramp tarzın­da ağrılara dismenore ya da menstrüel kramp adı verilir­. Dismenore primer (1.cil) ve sekonder (2.cil) olmak üzere iki şekil­de incelenir­.

Primer (birincil) dismenore:

Sıklıkla adet kanaması­nın başlangıcın­dan sonraki ilk 1-2 sene içinde ortaya çıkar ve kırklı yaşlara kadar sürebilir­. Bazen  kadınlar­da ilk doğumdan sonra ağrılar hafifleyebilir­. Ağrı­nın nedeni rahimde ağrıya ve kasılmaya yol açan prostaglandin maddesi­nin yapımı­nın artmasıdır­.

Ağrı genel olarak adet kanama­sı başlamadan 1-2 gün önce ortaya çıkar, adetin birinci gününde belirginleşir ve genel olarak 2.günde sakinleşir­. Ağrı karnın alt kısmın­da aralıklı gelen  kramp şeklindedir­. Ağrı bir bölgede toplanabileceği gibi sırta, bele, kasıklara ve vulvaya (idrar yapılan açıklık ve vajinal açıklık) da yayıla­bilir­. Ağrıya bazen  terleme, yorgunluk, iştahsızlık, bulantı, kusma, ishal, baş dönmesi, baş ağrısı, baygınlık, kabızlık gibi belirtiler eşlik edebilir­.

Neden  sancılı adet görülür?
Sancılı adet görme aslın­da normal adet görme mekanizması­nın önemli bir parçası olan uterus (rahim) kasılmaları­nın kadın tarafın­dan ağrı şeklinde hissedilmesidir­. Bu uterus kasılmaları­nın amacı uterus iç tabakasını atılarak yenilenme­si sırasın­da oluşan kanama miktarını en  az seviyede tutmaktır­. Kasılmalar esnasın­da uterusta bölgesel olarak prostaglandin adı verilen  bazı maddeler salgılanır­. Ağrıya yol açan bu prostaglandinlerin ya aşırı miktar­da salgılanma­sı ya da kadınlar­da prostaglandinlere ağrı şeklinde aşırı duyarlılık oluştuğu kabul edilmektedir­. Prostaglandin salgısı yumurtlama sonrasın­da oluşan bir olay olduğun­dan tipik olarak adet görmeden  kısa süre önce başlayan adet bittikten  sonra tümüyle kaybolan adet sancısı yumurtlama olduğuna dair belirtilerden  biridir­.

Sancılı adet görmenin ender görülen  nedenleri arasın­da serviks (rahim ağzı) girişi, kürtaj, enfeksiyon gibi nedenlere bağlı bir şekilde daralmış olma­sı ve buna bağlı bir şekilde adet kanı­nın "zorlukla atılması" ve spiral kullanımı yer alır­.

Ne gibi belirtiler verir?
Dismenore karnın alt bölgelerinde kramp benzeri ağrılar ve rahatsızlıklardır­. Bu eşlik eden  diğer belirtiler; Sırt ağrısı, baş ağrısı, bulantı, bacakların iç yüzünde hassasiyet ola­bilir­. Dismenore ile beraber adet öncesi gerginlik sendromu (PMS) de görüle­bilir fakat bu şart değildir­. PMS genel­de adet başlangıcın­dan birkaç gün önce görülür. Dismenoreli kadınların yaklaşık %10-15'inde şikayetler normal günlük aktiviteleri­ni kısıtlayacak kadar şiddetlidir­.

Eğer ağrılar;
Normal zamanın­da gelen  bir adet kanamasına eşlik etmiyorsa
Her zaman olduğun­dan çok daha şiddetli ise
2-3 günden  daha uzun sürüyorsa
Her zaman olan­dan daha farklı ise
mutlaka bir hekim kontrolünden  geçilme­si gerekir­.

Sekonder (ikincil) dismenore:
Seconder (ikincil) dismenorede (ağrılı adet görme) al t­ta yatan bir patolojik (hastalık yapan) durum mevcuttur. Bir kaç örnek verecek olursak doğuştan olan kızlık zarı­nın kapalı olması, bazı vajinal (hazneye ait) veya rahime ait anormallikler veya daha sonradan meydana gelen bazı hastakıklar gibi… Doğuştan olan sorunlar daha ender olduğundan, genelde daha genç yaşlar­da ortaya çıkar.

Sekonder dismenore nedenleri nelerdir?

1-Endometriozis
2-Yumurtalık kistleri veya tümörleri
3-Pelvik inflamatuar hastalık (PID)
4-Myomlar
5-Uterus polipleri
6-Rahim içi yapışıklıklar
7-Rahim içi araçlar
8-Rahim boynu darlıkları
9-Rahim tümörleri
10-İmperfore hymen  (kızlık zarı­nın adet görmeyecek şekil­de tam kapalı olması)
11-Çift uterus veya uterusda septun bulunma­sı
12-Enfeksiyonlar

Ne zaman jinekolojik muayene gerekir?
Adet sancıları ağrı kesicilerle kontrol altına alınabiliyorsa ve başka bir jinekolojik belirti yoksa jinekolojik muayene gerekli değildir­. Ancak adet sancıları çok şiddetli olup genel iyilik hali­ni etkilemeye başlamışsa ve/veya iş kaybına neden  oluyorsa mutlaka jinekolojik muayene yapılmalı etkili bir tedavi uygulanmalıdır­.

Jinekolojik değerlendirmenin çok önemli bir amacı vardır­. Endometriozis (rahim iç tabakası­nın normal dışı bölgelerde bulunması), kronik enfeksiyon, yapışıklıklar, yumurtalık kistleri, uterus myomları ve diğer bazı jinekolojik hastalıklar kendilerine özgü belirtiler dışın­da aynen  adet sancısı gibi belirtiler de vere­bilirler. Yapılan jinekolojik muayene bu durumların varlığını ortaya çıkarır ve böyle durumlar­da tedavi tamamen  farklı olur.

Nasıl tanı konulur?
Tanıda öncelikle hastanın hikayesi önem kazanır­. cevaplanma­sı gereken  bir takım sorular vardır­. Bunlar:
Ağrı­nın ne zaman olduğu
Ağrıyı geçirmek için ne yapıldığı
Eşlik eden  başka bir şikayetin olup olmadığı
Doğum kontrol hapları­nın ağrıyı azaltıp azaltmadığı
Gün geçtikçe ağrı­nın şiddetlenip şiddetlenmediği ve
Ağrılar nedeniyle aktivitenin bozulup bozulmadığıdır­.

Ağrıların primer ya da al t­ta yatan başka bir patolojiye bağlı olup olmadığını anla­mak maksadıyla ayrıntılı bir muayene yapılmalıdır­. Herhangi bir enfeksiyon ya da kist gibi bir patolojiyi ayırt etmek için kan ve idrar tetkikleri ile ultrason inceleme­si çoğu zaman gerekli olmaktadır­.

Primer dismenore tedavisi nasıl yapılır?
Dismenorenin (ağrılı adet görmenin) oluşmasını önlemek mümkün değildir­. Ağrı doktorun size tavsiye edeceği ilaçları kullanarak hafifletile­bilir­. Yine;

Orta dereceli bölgesel sıcak uygulama iyi gele­bilir­. Bunun için sıcak banyo ya da ayaklara sıcak uygulama (sıcak bir havlu, termofor) önerilir­. Burada dikkat edilme­si gereken  nokta sıcak uygulama direkt karına yapılmamalıdır; çünkü karın içerisinde herhangi bir iltihabı reaksiyon varsa bu karın zarına yayıla­bilir ve oldukça tehlikelidir­.

Her zaman iyi beslenme ve bunun adet kanama­sı sırasındada sürdürülme­si ağrıyı azaltama da etkilidir­. Eğer kişide adet kanamasın­ dan evvel baş ağrısı, karın­da şişlik,...vb sorunlar oluyorsa adetten  1 hafta önce tuz kısıtlanmasına gidile­bilir­. Yine doğal idrar yaptırıcı olan maydanoz, ıhlamur, kuşkonmaz gibi besinlerin bu dönemde alınma­sı ödemi(vücu t­ta su toplaması)ve ödemin neden  olacağı rahatsızlığı giderir­.

Yine diyette B vitami­ni ve Mg (magnezyum)'dan zengin besinlerin alınma­sı bu dönemde oluşan rahatsızlıkları ve ağrıyı gidermede yardım eder.

B Vitamininden  zengin yiyecekler:
Et, balık, karaciğer, kurubaklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, diğer sebzeler... Mg(magnezyum)'dan Zengin Yiyecekler:

Yağlı tohumlar(fındık, fıstık, susam...vb.), koyu yeşil yapraklı sebzeler, öğütülmemiş tahıllar(kepekli ekmek)

Ağrıyı gidermede kullanılan bir diğer yöntem düzenli egzersizdir­. Kas tonüsünü güçlendirici egzersizler ve nefes egzersizleri dismeonoreyi kontrol eder. Menstrual sorunlari önlemek ve kas tonusunu artırmak için yüzme önerilen  bir egzersizdir­. Bunun yanın­da bireyin ev ortamın­da yapacağı hafif egzersizlerde ağrıyı azaltmada yardımcıdır­.

Masajda ağrıyı azaltmada etkili bir yöntemdir­. Ağrıyan bölgenin altına yoğurma tarzın­da ritmik masaj uygulanırsa ağrı­nın algılanma­sı azaltıla­bilir­.

Düzenli uyku,gerginliği azaltacağın­dan ağrıyı kontrol etmede kullanılır­.

Kişi­nin kadın olmaya ve adet görmeye ilişkin pozitif tavır takınmasın­da ağrıyı oluşturabilecek psikolojik etkenleri giderir­.

Psikolojik etkenler primer (1.cil) dismenorenin nedenlerinden  biri olarak kabul edilir­. Bu yüzden  cinsiyete ilişkin olumlu duyguların sergilenme­si ağrı­nın azaltılma­sı için önemlidir­.

Sekonder dismenore tedavisi nasıldır?
Nedene yol açan hastalıklar gerekli tıbbi ve cerrahi tedavi ile düzeltilir ve tedavi sonun­da ağrı azalır veya kaybolur.

Nasıl önlem alınmalıdır?
Dismenore alınacak bazı basit önlemler ile bir miktar engellenebilir­. Örneğin adet kanama­sı öncesinde ve esnasın­da kahve, çay, kola, çikolata gibi kafein içeren  gıdalar­dan uzak durulması, karın bölgesine masaj yapılması, uzun süre ayakta durmaktan ya da yürüyüş yapmaktan kaçınılma­sı şikayetler üzerinde olumlu etki yaratır­. Aşırı yorgun, sinirli kişilerde adet sancısı daha fazla görülür. Bu nedenle kanama esnasın­da dinlenmek epey önemlidir­. Yine kabızlığı olanlar bu sancıları daha şiddetli yaşarlar. Lifli gıdaların bol tüketilme­si kabızlığı önler. Bol miktar­da su içilmesi, sigaradan uzak durulması, aşırı miktar­da alkol tüketilmeme­si gibi basit ve kısa süreli önlemler ile sancılı adet kanamaları biraz daha rahat geçirile­bilir­.

Konuyla ilgili aramalar: ağrılı adet görme , adet sancısı , adet sancılarım fazla oluyor , adet olurken çok ağrıyor