Böbrek Nakli Kimlere Yapılır?

Böbrek Nakli Kimlere Yapılır?

Böbrek nakli ihtiyacı olan herkese imkan oldukça yapılmaya çalışılır. Fakat yeterli bağışçı olmadığından böbrek nakli belirli kriterlerin olduğu bir sıra dahilinde yapılır. Örnek verecek olursak sırası geldi diye 65 yaşındaki bir insanın böbreğini 16 yaşında olan bir çocuğa takmak istemeyiz, genelde­. Çünkü organın yaşı ömrünü tayin eder­. İnsanın nasıl bir ömrü varsa organlarında ömrü vardır. Böbrekte yaşlandığında onun ömrü kısalır. Bu sebeple genç birine genç bir organ takmak daha yerinde bir uygulama olur­. Ama bütün tıbbi değerler eşit çıkarsa o zaman hastanın üretime katkısına bakarız­. Bu subjektif bir kriterdir Aslında, ama topluma katkısı­nı da dikkate almamız gerekir­. Ekip olarak bu analizi de bir konseyle yapar ve en  doğ­ru hastayı tayin ederiz­. Bugüne kadar 450 kadavradan organ nakli yaptık ve hiç bir nakilden sonra niye ona taktın da bana takmadın diyen  bir kişi bile olmamıştır.

Böbrek Nakli İçin Uygun Hasta Nasıl Belirlenir?

Son muayene de çok önemli­. Misal; en  iyi verilere sahip ola­bilirsiniz ama o sırada gripsinizdir ya da dişinizde iltihap vardır. O zaman sizi seçemeyiz­. O yüzden  uygun adayın belirlenmesinde herkes eşittir­­. Bu sistemde kimin kaç puan aldığına ilişkin de bir tutanak tutarız ve altına imzamızı atarız. Bundan sonra gönül rahatlığı ile o organı o kişiye naklederiz­. Başarılı oluruz ya da olmayız­. O ayrı mesele ama uygun olan yapılmıştır­­. Bunun esasın­da de başta demiş olduğum felsefe vardır; O böbrek ya da karaciğer topluma verilmiş en  kıymetli hediyedir­­.

Böbrek Naklinde Doku Uyumu

Böbrek Naklinde Doku Uyumu

Organ nakli ameliyatlarında doku uyumuna sadece böbrek naklinde bakılır. Yani ne karaciğer, ne pankreas, ne ince bağırsak ne de kalp naklinde doku uyumuna bakılmıyor. Böbrekte de doku uyumu biraz­dan ayrıntı­lı anlatacağım­. Peki nedir bu doku uyumu?

Doku uyumu benzetmek gerekirse kan grubu gibidir­­. Dokuların üçünü anneden, üçünüde babadan almaktayız­. Yani genel olarak doku uyumumuz annemizle %50, babamızla %50'dir­­. Kardeşlere baktığımızda bu oran daha yüksek ola­bilir ha t­ta bazı zamanlarda iki kardeş arasında bulunan doku uyumu %100 yani altıda altı ola­bilir­­.

Böbrek nakli için gerekli olan doku uyumu oranı nedir?

Ülkemizde biz bu işe başlayana dek söylenen  altıda üçün altın­da nakil yapılamayacağıydı­.

Evet, diyalize girerken  hep bunu konuşurduk arkadaşlarla­. doktorlarla sorduğumuzda ise çok tavsiye etmedikleri­ni ama denenebileceği­ni söylerlerdi. Biz de acaba mı diye kara kara düşünür dururdul­. Doku uyumsuz böbrek naklinde neden  böyle bir tedirginlik vardı?

Bu konuda bir çalışma var, Alman Heiderberg Üniversitesi­nin yaptığı geniş bir çalışma bu­. Buna göre doku uyumu böbrek naklinde çok ama çok önemlidir ve uyum azaldıkça yani altıdan beşe, altıda beşten  dörde, dörtten  üçe, indikçe beş sene sonun­da böbreğin çalışmasın­da yüzde 40'lık bir fark olur.

Böbrek Nakli Ne Kadar Sürer?

Böbrek Nakli Ameliyatı Ne kadar Sürer?

Hastanın ve takılacak olan böbreğin damar yapısın­da daha önce geçirmiş olduğu cerrahi operasyonlar­da bir sorun yok ise ya da hasta çok tombul değilse biz bugün bir böbrek nakledilme­si ameliyatını yaklaşık 1,5 saatte bitirmekteyiz­.

Böbrek nakli operasyonları ilk yapılmaya başlandığın­da ortalama 6-8 saat sürmekteydi­. Tabiki bunları derslerde okuduk. Örnek verecek olursam ben  hiç 6-8 saatlik bir ameliyata girmedim­. ABD'de organ nakledilme­si uzmanlığı yaparken  ise bu ameliyatlar ortalama 3,5 saat sürmekteydi­. Tabi ki bu da hastanın durumuna bağlıdır. Yani hastada ek bir patoloji yok ise genelde süre bu kadar olurdu­.

Böbrek Nakli Ameliyatı Zor Mu?

Bu soruyu bu şekilde değil de, böbrek nakli ameliyatı cerrah için zor bir ameliyat mıdır? diye soracak olursanız, cerraha göre değişir derdim­. Bu ameliyatı 10 kere yapmışsan zor gele­bilir, 50 kere yapmışsan da zor gele­bilir ama bin beşyüz kere yapmışsan zor bir ameliyat olmaktan çıkacaktır­­.

Bir cerrahın böbrek nakli ameliyatın­da uzmanlaşma­sı için 50 az bir sayı mıdır?

Az bir sayıdır tabiki­. Şöyle söyleyeyim, 50 Amerika'da transplant cerrahisi diploma­sı alınma­sı için yapılma­sı lazım olan nakil sayısıdır­­. Onun üzerine birde deneyim koymak gerekir ki bu konu hakkın­da uzman cerrah için deneyim çok ama çok önemlidir­­. O yüzden  cerrah için ne kadar deneyimli olursanız olun, çok zor böbrek nakilleriyle de karşılaşa­bilirsiniz­.

Böbrek Nakli Ameliyatı Neden Zordur?

Hem verici­nin yani taktığınız böbreğin, hem de alıcı­nın damar yolundaki anomaliler, atardamarlarındaki yoğun kireçlenmeler ameliyatı zorlaştıra­bilir­­. Ha t­ta çok zorlaştıra­bilir­­. Mesela, 50 yaşındaki bir hastanın atardamarı bütünüy­le kireçlenmişti bun­dan ötürü bunu önce suni damarla değiştirmek ve böbreği bu suni damara bağla­mak zorun­da kaldığım bir vaka vardı­. Bir diğerinde ise ana atardamarın içi kireçlenme nedeniyle ikiye bölünmüştü, bizde sağlam olan damarın, bulmuş olduğumuz duvarına böbreğin atardamarını bağlamıştık­. Aynı şekilde bir başka hastamıza takacağımız böbreğin tam dört ayrı damarı bulunmaktaydı, bunun üzerine her biri­ni tek tek damara dikmek zorun­da kalmıştık­. Yani kolay gibi görünen  böbrek nakledilme­si ameliyatı kimi zaman çok zor da ola­bilir ama bu gerçekleştirilemeyeceği manasına gel­mez­. Sınırları her zaman zorlamakta hasta adına fayda vardır, bunu hiç bir zaman unutmamamız gerekir­­.

Böbrek Nakli Nedir?

Böbrek Nakli Nedir?

Böbrek nakli­ni canlı ya da ölmüş birisin­den  alınmış organın böbrek yetmezliği olan bir hastaya nakledilme­si olarak tanımlayabiliriz­.

Bu ameliyat sonrasın­da hasta bir­takım ilaçlar kullanır ve bunun dışın­da bütünüy­le olağan hayatına geri döner­. Yani eskisi gibi çalışa­bilir­­. Kadınlar isterse çocuk sahibi ola­bilir, onlar artık normal sağlıklı bir insandırlar­. Ama az önce vurguladığım ve her seferinde de vurgulayacağım üzere en  önemlisi hastaların yaşam süresi uzar­.

Böbrek Nakli­ni Diyalize göre daha iyi kılan bir başka neden  ekonomik boyuttur­.

Özel­de böbrek genel­de organ nakledilme­si bireysel bir hastalıkla sınırlı kalmıyor­. Bunun devlete de bir maliyeti var­. bir diyaliz hastası­nın devlete maliyeti yıllık 50 bin TLdir­­.

Bu böbrek nakledilme­si gibi bir durum söz konusu olunca ilk sene için 30 bin TL, Ama on­dan sonraki yıllar­da da bu rakam 12 bin TL'ye düşüyor­. Bakanlığın yaptığı çalışmalara göre aradaki fark nedeniyle yıllık kayıp bir milyar doları aşıyor­. Buna hastaların çalışmama­sı ve üretememesin­den  kaynaklanan iş gücü kaybı dahil değildir­. Tabii bu aynı zaman­da sorunun ne kadar büyük bir ekonomik pasta yarattığı­nın göstergesidir­­. Mesela bir­takım diyaliz merkezlerinin, hastaları böbrek nakline ikna etmediği, ha t­ta nakil olup ne yapacaksın, ailen­den  biri­ni yarım mı bırakacaksın, böbrek atıp gidecek, yazık değil mi gibi sözler söylediği iddia edilir­­.

Bu tür şikayetler basına yansıdığı gibi bizlere de hastalar vasıtasıyla geliyor­. Nitekim geçenlerde bir çocuk geldi, tam on bir yıldır diyalize giriyormuş­. Neden  nakil olmadın, ailen­den  verici mi yoktu diye sorduğumuzda, Hayır yanıtını aldık­. Bunun üzerine Acaba kan grubu uymuyordu ve kan grubu uyumsuz nakillerden  haberdar mı değildi diye düşündük ama biraz daha konuşunca anladık ki sorun bu değilmiş­. Çocuğa ve ailesine periton diyalizle böbrek nakli­nin aynı şey olduğu, aynı kaliteyi sunduğu söylenmiş­. Ne yazık ki böyle bir tabloyla karşı karşıyayız Bu tür olayları öyle tek tük falan yaşamıyoruz­. Bun­dan ötürü bu tür sözleri yalnızca bilgisizlik ile değerlendirmek de bu kadar büyük bir ekonomik pastadan pay alanların sistemin bozulmasını istemedikleri­ni görmemek saflık olur­. Oysa nakil olan bir hasta hayata katılır­­. Bakın siz çalışan, üreten  bir bireysiniz, artık hasta değilsiniz­.

Böbrek

BÖBREK
Böbrekler vücudumuzun su miktarını ve idrar üretimini kontrol eder. Günümüzde büyük şehirlerde binlerce insan yaşamını böbrek makinesinin (diyaliz) yardımıyla sürdürebilmektedir. Böbrek nakli ameliyatları da yakın geçmişe göre çok daha önemli bir yere sahiptir. Bundan 35-40 yıl önce bir insandan, diğer bir insana böbrek nakletmek adeta hayal gibi bir olay olarak nitelenirdi. Günümüzde böbrek nakli sıradan bir olay olmuştur. Daha 20-25 yıl önce bile tüm dünyada 7-8 bin böbrek nakli ameliyatı gerçekleşmiş bulunuyordu. 1988 yılında bu tür ameliyatların sayısı 100 bini aşmaktaydı. Sadece Batı Almanya'da 1988 yılında 1978 tane böbrek nakli ameliyatı gerçekleşmiştir.

Ameliyat sayısı giderek artmaktadır. Günümüzde en büyük sorun, verici sıkıntısı çekilmesidir. Böbreğini bağışlamak isteyen çok sayıda insana ihtiyaç duyulmaktadır.

Böbrek ameliyatlarında başarı oranı çok yüksektir. Nakil ameliyatından bir yıl sonra takılan böbreklerin yüzde 85'inin, 5 yıl sonra yüzde 50'sinin işlevini kusursuz sürdürmekte olduğu saptanmıştır. Başarı oranları eskilere göre çok fazladır.

Hastanın bünyesi takılan böbreği reddederse, hasta yeniden böbrek makinesine bağlanır. Yaşamını sürdürürken yeni bir verici bulma şansına sahiptir. 2 ve daha fazla sayıda böbrek nakli, tek böbrek nakline oranla daha yüksek başarı şansına sahiptir. Kendisi de bir böbrek hastası olan 66 yaşındaki Dr. Wolfgang Rothenburg şunları söylüyor:

"30 Nisan 1984 gecesi arabamla Stuttgart'dan Münih'e gitmekteydim. Radyoda Augsburg'da büyük bir trafik kazası olduğunu öğrendim. 4 kişinin kazada öldüğü bildiriliyordu. Kendi kendime: Belki de bu kazada sana uyan bir böbrek bulunur.' diye düşündüm. Münih'e uğradım. Arkadaşlarımla kısa bir süre görüştükten sonra Berlin'e uçtum. Orada gecenin ortasında telefon çaldı. Beni Münih'in Grosshadern kliniğinden çağırıyorlardı. Çabuk olun böbrek bulundu' diyorlardı.

Gerçekten Augsburg'daki trafik kazasında ölenlerden birisinin böbreği alınmıştı. Bir mayıs günü ilk uçakla Münih'e uçtum. Her iki böbreğimde de hastalık vardı. 1983 Kasım ayından bu yana böbrek makinesi ile yaşıyor, önce haftada 2, sonra 3 kez, dörder saat süreyle makineye bağlanmak zorunda kalıyordum. Haftada 3 günüm böylece mahvoluyordu.

En kötüsü ise, makineye bağımlı olmaktı.

İşimin gereği, günlerim yollarda geçerdi. Ancak bütün seyahatlerimi böbrek makinelerinin yerine ve zamanına göre ayarlamak zorunda kalıyordum. Her zaman nerede bulunduğumu Böbrek Nakil Merkezi'ne de bildirmem gerekiyordu. Bir de telsiz telefon edindim. Böylece uygun böbrek bulunursa, nerede olursam olayım hemen haber verilecekti. Büyük bir şans eseri olarak nakil için sadece 6 ay beklemek zorunda kaldım. Ameliyat olduktan bu yana altı yıl geçti. Şimdi yepyeni bir hayata kavuştum.

İstediğim yere gidebiliyor, istediğimi yeyip, istediğimi içebiliyordum. Belleğim ve düşünce yeteneğim de çok daha iyi durumu girdi. Vücudumun yeni böbreği reddetmesinden duyduğum korku da giderek azalıyor. Bugün çok düşük dozajlı bir ilaç kullanıyorum. Vücudumda güçlü bir kıllanma olayı dışında hiçbir yan tesir bulunmuyor. Muntazam olarak kontrola gidiyorum. Ve büyük bir ruhsal huzur hissediyorum. Bu da çok önemli. Kanser hastalarında olduğu gibi böbrek nakli olayında da kişinin ruhsal dengesini koruması büyük önem taşır."

Bu gerçek hikaye, sağlığımızın ve organlarımızın ne kadar değerli olduğunu bir kez daha bizlere hatırlatıyor. Sağlıklı bir insan üzerinde servet taşıdığını unutmamalıdır. Tüm vücudumuza hakettiği değeri verelim.